นอกจากกินอาหารครบ 5 หมู่แล้วนั้น เรายังต้องกินอาหารให้หลากหลาย ด้วย คำว่า "กินอาหารหลากหลาย" ในที่นี้คือการกินอาหารหลายๆ ชนิด เพื่อให้ได้รับสารอาหารครบทุกชนิด อย่างเพียงพอกับความต้องการของ ร่างกาย ถ้ากินอาหารไม่ครบ 5 หมู่ หรือกินซ้ำซากเพียงบางชนิดทุกวัน อาจทำให้ได้รับสารอาหารบางอย่าง ไม่เพียงพอ หรือมากเกินไปได้

    ในวันหนึ่งๆ เราจึงต้องกินอาหารหลายๆ ชนิด เพื่อให้ได้สารอาหารครบตามที่ร่างกายต้องการ โดยมีหลักว่า อาหารในหมู่เดียวกัน กินทดแทนหรือสลับกันได้ เพราะสารอาหารคล้ายกัน และไม่สามารถกินอาหารต่าง หมู่ทดแทนกันได้ เพราะมีสารอาหารส่วนใหญ่ไม่เหมือนกัน หรือมีสัดส่วนต่างกัน จะทำให้ร่างกายได้รับ สารอาหารไม่ครบถ้วน

    เป็นที่ยอมรับกันแล้วว่า อาหารเป็นส่วนสำคัญในการช่วยให้คนเรามีภาวะโภชนาการที่ดี อันจะนำไปสู่การมีสุขภาพ สรรถภาพและประสิทธิภาพที่ดีด้วย

    ดังนั้น ทุกชีวิตต้องกินอาหารแต่การที่จะกินอาหารเพื่อให้ได้สารอาหารครบนั้น ก็ต้องกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ ทำไมต้อง 5 หมู่ นะหรือ คำตอบคือเพื่อเป็นการนำเอกเอกสารอาหารที่ใกล้เคียงกันมาไว้ในหมู่เดียวกัน เพื่อง่ายต่อการตรวจสอบว่าวันหนึ่งๆ เราได้กินอาหารที่ครบถ้วนเพียงพอกับความต้องการของร่างกายหรือไม่ อีกประการหนึ่ง เพื่อให้คนไทยใช้เป็นหลักในการกินอาหารให้ถูกหลักโภชนาการ และไม่มีอาหารชนิดหนึ่งชนิด ใดที่จะให้สารอาหารได้ครบถ้วยเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย ซึ่งอาหารหมู่ที่ 1 คือเนื้อสัตว์ต่างๆ ไข่ นม ถั่วเมล็ดแห้งและงา ที่ให้สารอาหารประเภทโปรตีนเป็นหลักช่วยให้ร่างกายเจริญเติบโตและซ่อมแซมส่วน ที่สึกหรอ หมู่ที่ 2 คือ ข้าวและผลิตภัณฑ์ของข้าว เผือก มัน และน้ำตาล ให้สารอาหารประเภทคาร์โบไอเดรต ที่ให้พลังงานแก่ร่างกาย หมู่ที่ 3 คือพืชผักต่างๆ และหมู่ที่ 4 คือ ผลไม้ต่างๆ ให้สารอาหารประเภทวิตามิน แร่ธาตุ และน้ำ ช่วยเสริมสร้างการทำงานของร่างกาย และหมู่ที่ 5 คือ ไขมัน จากสัตว์ และพืช ให้พลังงาน และความอบอุ่นแก่ร่างกาย

    ดังนั้น ในวันหนึ่งๆ เราจึงควรกินอาหารให้ครบทั้ง 5 หมู่ เพื่อการมีโภชนาการที่ดี และเป็นพลเมืองที่มีสุขภาพ อนามัยสมบูรณ์แข็งแรงและเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศต่อไป

    ความจริงแล้ว "อาหารก็คือตัวเรา" เนื่องจากสิ่งที่ประกอบในตัวเราล้วนมาจากอาหารที่เรากินเข้าไป เริ่มตั้งแต่อยู่ในท้องแม่ เราได้อาหารจากแม่ที่กินเข้าไปเพื่อสร้างโครงร่างเลือดเนื้อของเรา จนกระทั่งคลอดออกมาจนเติบใหญ่ไปจนถึงผู้ใหญ่ เราต้องกินอาหารกันทุกวัน อาหารไม่เพียงแต่จะนำมาประกอบเป็นส่วนต่างๆ ของร่างกายเท่านั้น แต่ยังทำให้เราดำรงอยู่ได้อย่าง ปกติสุข หรือมีภาวะโภชนาการที่ดี ส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะโภชนาการที่ดี คือกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ แต่ละหมู่ให้หลากหลายใน 1 วัน ซึ่งอาหารแต่ละหมู่มีความสำคัญแตกต่างกันไป

    เริ่มจาก อาหารหมู่ที่ 1 ได้แก่ เนื้อสัตว์ต่างๆ เช่น หมู วัว เป็ด ไก่ ปลา กุ้ง เครื่องใน เช่น ตับ ปอด หัวใจ ไข่ต่างๆ เช่น ไข่เป็ด ไข่ไก่ ไข่นก ถั่วเมล็ดแห้งต่างๆ เช่น ถั่วเหลือง ถั่วเขียว ถั่วลิสง และอาหารที่ทำจากถั่ว นม และผลิตภัณฑ์จากนม ประโยชน์ของอาหารหมู่ที่ 1 ก็คือช่วยเสริมสร้างและซ่อมแซมร่างกาย อาหารทะเล ช่วยป้องกันโรคคอพอก เครื่องในเช่น ตับ ช่วยสร้างและบำรุงโลหิต นมช่วยสร้าง กระดูกและฟัน เด็กอยู่ในวัยเจริญเติบโตต้องการอาหารหมู่นี้มาก

    อาหารหมู่ที่ 2 ได้แก่ ข้าวต่างๆ เช่น ข้าวเจ้า ข้าวเหนียว แป้งต่างๆ เช่น แป้งข้าวเจ้า แป้งข้าวเหนียว แป้งมันสำปะหลัง และอาหารที่ทำ จากแป้ง เช่น ก๋วยเตี๋ยว บะหมี่ ขนมจีน ขนมปัง หัวเผือกมันต่างๆ ประโยชน์ของอาหารหมู่นี้คือ ให้กำลังงานและความอบอุ่นแก่ร่างกาย ทำให้มีแรงเคลื่อนไหว ทำงานได้

    อาหารหมู่ที่ 3 ได้แก่ ผักใบเขียวและผักเป็นหัวต่างๆ เช่น ผักบุ้ง คะน้า ตำลึง ฟักทอง กะหล่ำปลี มะเขือต่างๆ ซึ่งช่วยบำรุงสุขภาพทั่วไปให้ แข็งแรง บำรุงสุขภาพของผิวหนัง นัยน์ตา เหงือกและฟัน สร้างและบำรุงโลหิต ช่วยให้ร่างกายใช้ประโยชน์จากอาหารอื่นได้เต็มที่ และมี เส้นใยเป็นกากช่วยให้การขับถ่ายสะดวก

    อาหารหมู่ที่ 4 ได้แก่ ผลไม้สดต่างๆ เช่น มะละกอ กล้วย ส้ม มะม่วง ฝรั่ง สับปะรด ประโยชน์ของอาหารหมู่นี้ก็คือ ช่วยบำรุงสุขภาพและ ป้องกันโรคต่างๆ ช่วยให้ร่างกายสดชื่น บำรุงสุขภาพของผิวหนัง นัยน์ตา เหงือกและฟัน

    และ อาหารหมู่ที่ 5 ก็คือ ไขมันจากสัตว์ เช่น มันหมู มันไก่ ไขมันจากพืช เช่น น้ำมันถั่ว น้ำมันรำ น้ำมันงา กะทิ ซึ่งอาหารหมู่นี้ให้กำลัง งานสูงและให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย ทำให้มีกำลังเคลื่อนไหวทำงานได้

    ซึ่งในวันหนึ่งๆ เราจะต้องเลือกกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ในปริมาณที่พอเหมาะและเลือกกินอาหารหลายๆ ชนิดในหมู่เดียวกันใน 1 วัน เพื่อให้เกิดความหลากหลายและให้ได้สารอาหารต่างๆ ครบตามต้องการของร่างกาย อันจะนำไปสู่โภชนาการดีชีวีมีสุข 

    ในอดีตที่ผ่านมา การแนะนำให้คนไทยกินอาหารให้ถูกหลักโภชนาการ เพื่อให้มีภาวะโภชนาการที่ดี โดยการกินอาหารให้ครบ 5 หมู่ และกินอาหารให้ได้ "สารอาหาร" ครบถ้วนเพียงพอต่อความต้องการ ของร่างกาย คือ คนไทยส่วนมากรู้จักคุ้นกับอาหารหลัก 5 หมู่ เป็นอย่างดี จึงต้องยอมรับ "อาหารหลัก 5 หมู่" เป็นจุดเริ่มต้นที่คนไทยใช้เป็นหลักยึดปฎิบัติในการกินอาหารตลอดมา

    มา ณ ปัจจุบัน สังคมไทย ได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว วัฒนธรรมตะวันตกได้ไหลบ่าเข้าสู่สังคมไทย จนสามารถเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิต รวมถึงพฤติกรรมทางอาหารและโภชนาการของคนไทยไปอย่างรวดเร็ว ผลการเปลี่ยนแปลงได้สะท้อนออกมาให้เห็นในหลายๆ ด้านในขณะที่เรายังขจัดโรคขาดสารอาหารไม่สำเร็จ โรคอันเกิดจากภาวะโภชนาการเกินได้เพิ่มทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ ซึ่งเป็นสาเหตุการเจ็บป่วยและการ ตายในสำคัญ ต้นๆ ของคนไทย

    ต้นเหตุสำคัญเกิดจากคนไทยยังขาดความรู้ และแนวปฎิบัติที่ถูกต้องในการกิน อาหาร ด้วยเหตุนี้กระทรวงสาธารณสุขและมหาวิทยาลัยมหิดล ร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ ได้ร่วมกันจัดทำ "ข้อปฎิบัติการกินอาหารเพื่อสุขภาพที่ดีของคนไทย" ขึ้น หรือเรียกให้ง่ายกว่า "โภชนบัญญัติสำหรับคนไทย" ซึ่งมี 9 ข้อ ดังนี้
    1. กินอาหารครบ 5 หมู่ แต่ละหมู่ให้หลากหลายและหมั่นดูแลน้ำหนักตัว
    2. กินข้าวเป็นอาหารหลัก สลับกับอาหารประเภทแป้งเป็นบางมื้อ
    3. กินพืชผักให้มากและกินผลไม้เป็นประจำ
    4. กินปลา เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ไข่ และถั่วเมล็ดแห้ง เป็นประจำ
    5. ดื่มนมให้เหมาะสมตามวัย
    6. กินอาหารที่มีไขมันแต่พอควร
    7. หลีกเลี่ยงการกินอาหารรสหวานจัด และเค็มจัด
    8. กินอาหารที่สะอาด ปราศจากการปนเปื้อน
    9. งดหรือลดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์

    จัดทำโภชนบัญญัติ 9 ข้อ ขึ้นเพื่อเผยแพร่ให้คนไทย ยึดเป็นแนวการกินอาหารให้ถูกต้อง เพื่อส่งเสริมให้คนไทยมีภาวะโภชนาการและสุขภาพที่ดี